เมื่อยังมีกิเลส กรรม วิบากอยู่ การเวียนว่ายตายเกิดก็ยังเป็นไปอยู่ การเกิดขึ้นของรูปนามอันเป็นวิบากของกรรมและกิเลส จึงเกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องสงสัย ถ้าเป็นกรรมชั่ว รูปนามอันเป็นวิบากก็เป็นรูปนามของกรรมชั่ว ถ้าเป็นกรรมดีรูปนามอันเป็นวิบากก็เป็นรูปนามของกรรมดี สถานที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่เป็นผลของกรรม มี ๓๑ สถานที่ หรือ ที่เรียกว่า ๓๑ ภูมิ แบ่งออกเป็น ๒ ส่วนใหญ่ๆ คือ
อบายภูมิ ๔ ภูมิอันเป็นที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่มาจากผลของอกุศลกรรมได้แก่
นรกภูมิ ๑
ดิรัจฉานภูมิ ๑
เปรตภูมิ ๑
อสุรกายภูมิ ๑
สุคติภูมิ ๒๗ ภูมิอันที่เป็นที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่มาจากผลของกรรมดีได้แก่
มนุษยภูมิ ๑
เทวภูมิ ๖
รูปภูมิ ๑๖
อรูปภูมิ ๔
ภูมิทั้ง ๓๑ ภูมิ ยังมีวิธีการเรียกชื่อแตกต่างกันไปได้อีกดังนี้
เรียกว่า กามภูมิ ๑๑ หรือ กามาวจรภูมิ คือ รวมเอาอบายภูมิ ๔ มนุษยภูมิ ๑ และเทวภูมิ ๖ รวมเรียกว่า กามภูมิ ๑๑ เพราะเหตุว่าเป็นภูมิที่อาศัยเกิดของจิตที่ท่องเที่ยวไปในการรับกามคุณ อารมณ์ และกามภูมิ ๑๑ นี้ ยังแยกออกได้ ๒ กลุ่ม คือ มนุษยภูมิ ๑ และเทวภูมิ ๖ รวมเฉพาะ ๗ ภูมินี้เรียกว่า กามสุคติภูมิ ๗ อีกด้วย เพราะเหตุว่าทั้ง ๗ ภูมินี้เป็นที่อยู่ที่มีความสุข เฉพาะอบายภูมิ ๔ เท่านั้นเรียกว่า ทุคติภูมิเพราะเป็นภูมิที่มีแต่ความทุกข์
ส่วนภูมิที่ไม่ประกอบด้วยกามคุณเรียกว่า รูปภูมิ ๑๖ หรือ รูปาวจรภูมิ แบ่งเป็นรูปภูมิที่เป็นสถานที่อุบัติเกิดขึ้นของนามและรูป มี ๑๕ ภูมิ ส่วนที่เหลืออีก ๑ ภูมิ คือ อสัญญสัตตภูมิ เป็นสถานที่อุบัติเกิดเฉพาะแต่รูปเท่านั้นไม่มีนาม ในรูปภูมิ ๑๖ นอกจากจะมีชื่อเรียกภูมิโดยเฉพาะๆแล้วยังเรียกชื่อภูมิที่เป็นที่อยู่ของพรหมที่เป็นพระอริยบุคคลโดยเฉพาะได้อีก ๕ ภูมิ คือ สุทธาวาสภูมิ ๕
ส่วนภูมิที่ไม่ประกอบด้วยกามคุณและนามรูปรูปเรียกว่า อรูปภูมิ ๔ หรือ อรูปาวจรภูมิ คืออรูปภูมิทั้งหมดมี ๔ ภูมิ
:: ภูมิทั้ง ๓๑ มีดังนี้
อบายภูมิ มี ๔ ภูมิ ได้แก่ นรกภูมิ เดรัจฉานภูมิ เปรตภูมิ อสุรกายภูมิ เป็นสถานที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่เป็นผลของอกุศลกรรมได้แก่อกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ
ทางกาย มี ๓ คือ ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิด ทางกาม
ทางวาจา มี ๔ คือ พูดปด พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ
ทางใจ มี ๓ คือ การเพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น พยาบาท มิจฉาทิฏฐิ
– มนุษยภูมิ มี ๑ ภูมิ เป็นสถานที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่เป็นผลของกุศลกรรม คือ
การประพฤติกุศลกรรมบถ ๑๐
ทางกาย มี ๓ คือ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดทางกาม
ทางวาจา มี ๔ คือ งดเว้นจากการพูดปด พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ
ทางใจ มี ๓ คือ อนภิชฌา อพยาบาท สัมมาทิฏฐิ
และกุศลกรรมในบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ มีการให้ทาน รักษาศีล เจริญ ภาวนา เป็นต้น
– เทวภูมิ มี ๖ ภูมิ ได้แก่ จาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามา ดุสิต นิมมานรตี ปรนิมมิตวสวัตตี เป็นสถานที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปนามที่เป็นผลของกุศลกรรม
รูปภูมิ มี ๑๖ ภูมิ เป็นสถานที่อุบัติเกิดขึ้นของรูปและนาม มี ๑๕ ภูมิ และ อุบัติเกิดเฉพาะรูปอย่างเดียวไม่มีนาม มี ๑ ภูมิ คือ อสัญญสัตตภูมิ เป็นภูมิที่มีความสุขจากผลของกุศลขั้นรูปฌาน ผู้ที่เกิดในภูมินี้อาศัยภาวนากุศลในด้านการเจริญสมถกรรมฐานจนสำเร็จรูปฌานและรูปฌานนั้นยังไม่เสื่อมจึงนำไปเกิดในภูมินี้
รูปภูมิ ๑๖ แบ่งตามระดับการเข้าถึงฌานมีดังนี้
• ปฐมฌานภูมิ ๓ ได้แก่ ปาริสัชชา ปุโรหิตา มหาพรหมา
• ทุติยฌานภูมิ ๓ ได้แก่ ปริตตาภา อัปปมาณาภา อาภัสสรา
• ตติยฌานภูมิ ๓ ได้แก่ ปริตตสุภา อัปปมาณสุภา สุภกิณหา
• จตุตถฌานภูมิ ๗ ได้แก่ เวหัปผลา อสัญญสัตตา และสุทธาวาสภูมิ ๕ ได้แก่ อวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี อกนิฏฐา
อรูปภูมิ มี ๔ ภูมิ ได้แก่ อากาสานัญจายตนภูมิ วิญญาณัญจายตนภูมิ อากิญจัญญายตนภูมิ เนวสัญญานาสัญญายตนภูมิ
อรูปภูมิ ๔ เป็นสถานที่อุบัติเกิดได้เฉพาะนามอย่างเดียวไม่มีรูป เป็นภูมิที่มีความสุขจากผลของการเจริญกุศลขั้นอรูปฌาน ผู้ที่เกิดในภูมินี้อาศัยอรูปฌานกุศลที่ยังไม่เสื่อมนำไปเกิด การเวียนว่ายตายเกิดในภูมิทั้งหลายก็ด้วยเจตนาในการทำกรรมทั้งกุศลและอกุศล จึงเป็นกำลังผลักดันให้ต้องโคจรไปเกิดยังภพภูมิต่างๆ
พระสารีบุตร ธรรมเสนาบดี อรหันตเถระ ได้ตอบคำถามที่เกี่ยวกับการเวียนว่ายตายเกิด สรุปได้ดังนี้
:: ผู้ถาม ภพมีเท่าไร ?
:: พระสารีบุตรฯ ตอบ มี ๓ คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ
:: ผู้ถาม การเกิดในภพใหม่มีได้เพราะเหตุใด
พระสารีบุตรฯ ตอบ เพราะความยินดียิ่งของเหล่าสัตว์ทีมีอวิชชา มีตัณหาเป็นเครื่องผูกพันไว้ หรือตัณหาเป็นเครื่องผูกพันอารมณ์ ๖ ไว้ การเกิดในภพใหม่มีได้ต่อไปเพราะเหตุนี้
:: ผู้ถาม การไม่เกิดในภพใหม่มีได้อย่างไร
:: พระสารีบุตรฯ ตอบ เพราะอวิชชาสิ้นไป มีวิชชาเกิดขึ้นและเพราะตัณหาดับไป การเกิดขึ้นในภพใหม่ต่อไปไม่มีเพราะอย่างนี้
:: การค้นคว้าวิจัย ภพภูมิ ทาง Physic
1. ในClasic Physic มิติ คือ ทิศทางอิสระ ที่เราสามารถเคลื่อนที่หรือวัดขอบเขตทางกายภาพได้ พื้นที่แบบยูคลิดให้มิติแก่เราสามมิติ ได้แก่ ความยาว ความกว้าง และความสูง ทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์ได้เพิ่ม มิติที่สี่ คือ เวลา โดยรวมมันเข้ากับโครงสร้างของกาลอวกาศ
แต่เมื่อเวลาผ่านไปผู้เชี่ยวชาญทาง Quantum Physic ได้ค้นพบมิติ ที่ท้าทายหลักการของClasic Physic มันกล่าวถึงมิติไม่เพียงแต่ในแง่เรขาคณิตเท่านั้น แต่ยังกล่าวถึงระดับความเป็นอิสระ สถานะในปริภูมิฮิลเบิร์ต และโครงสร้างทางทอพอโลยี การตีความบางอย่างตั้งสมมติฐานว่ามีมิติมากถึง 11 หรือ แม้กระทั่ง 31 มิติ
:: ในทางคณิตศาสตร์ มิติไม่จำเป็นต้องเป็นเชิงพื้นที่ โดยอาจเป็นแกนในการแจกแจงความน่าจะเป็น Vector field หรือ Quantum State
ดังนั้น “มิติที่มากขึ้น” ไม่ได้หมายความว่า “มีพื้นที่มากขึ้น” เสมอไป แต่หมายถึงความเป็นไปได้ที่มากขึ้น
2. Quantum Dimensions: A View Through Theories
2.1 String Theory and Extra Dimensions :
String Theory ตั้งสมมติฐานว่าอนุภาคพื้นฐานไม่ใช่จุดเล็กๆ แต่เป็นสตริง 1 มิติที่สั่นไหวในปริภูมิที่มีมิติสูงกว่า ทฤษฎีสตริงสองเวอร์ชันหลัก—แบบ Type IIA/IIB และทฤษฎีสตริงเฮเทอโรติก E₈×E₈—ต้องการมิติปริภูมิเวลา 10 หรือ 11 มิติ หรือ มากกว่านั้น เพื่อให้สอดคล้องกันทางคณิตศาสตร์
มิติเพิ่มเติมเหล่านี้มองไม่เห็นเพราะเว่า มันถูกบีอัด ม้วนตัวเข้าไปใน Calabi-Yau manifolds ยาวที่มีขนาดเล็กมากจนตรวจจับไม่ได้
…Greene, B. ได้กล่าวไว้ในปี 1999 ว่า “..จักรวาลอันสง่างาม: ซูเปอร์สตริง มิติที่ซ่อนเร้น และการแสวงหาทฤษฎีขั้นสูงสุด (Theory. W. W. Norton & Company.)
การทำให้เป็นขนาดกะทัดรัดนำมาซึ่งอิสระอย่างมหาศาล มีรูปทรง Calabi-Yau ที่เป็นไปได้หลายแสนแบบ แต่ละแบบสอดคล้องกับกฎทางฟิสิกส์ที่แตกต่างกัน ซึ่งนำไปสู่ “ปัญหาภูมิทัศน์” ใน String Theory
2.2 Quantum Field Theory (QFT) and Hilbert Spaces
ในทาง Quantum Field Theory (QFT)นั้น ไม่จำเป็นต้องมีมิติเชิงพื้นที่เพิ่มเติมในการทำงาน แต่โครงสร้างของมันมีมิติอย่างลึกซึ้ง แม้จะอยู่ในรูปแบบนามธรรมก็ตาม สถานะควอนตัมดำรงอยู่ใน Hilbert Spaces ซึ่งมักมี มิติอนันต์ การจัดเรียงที่เป็นไปได้แต่ละแบบของระบบควอนตัมจะสอดคล้องกับจุดหนึ่งในปริภูมินี้
2.3 AdS/CFT and the Holographic Dimension
ความสอดคล้องระหว่าง AdS และ CFT เสนอว่าทฤษฎีแรงโน้มถ่วงในปริภูมิ Anti-de Sitter (AdS) ที่มีมิติสูงกว่า สามารถเทียบเท่ากับทฤษฎีสนามคอนฟอร์มอลบนขอบเขตที่มีมิติต่ำกว่าได้ ซึ่งเป็นเหมือนภาพโฮโลแกรมแห่งจักรวาล(Cosmic Hologram.)
3. Experimental Probes of Extra Dimensions
Quantum Theories ในยุคปัจจุบัน ได้ค้นพบความจริงของจักวาล ยอมรับความมีอยู่ของ 31 มิติ อันปรากฏในคัมภีร์ทางพระพุทํศาสา ผลการค้นพบทางQuantum Physic นี้ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงมุมมองของมนุษย์เราเกี่ยวกับมิติ จากเดิมที่ใช้โครงสร้างเชิงพื้นที่ที่แข็งทื่อ ไปสู่แง่มุมต่างๆ ของความเป็นจริงที่มีพลวัตและหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นผ่านการบีบอัด Hilbert Space หรือ Holography มิติ ในปัจจุบัน เป็นเครื่องมือในการประสานแรงโน้มถ่วงและกลศาสตร์ควอนตัม(Tools to reconcile gravity and Quantum Mechanics) :ซึ่งจะทำให้ในอนาคต จะประสานความเป็นจริงของธรรมชาติจักวาล กับ จิตสำนึกของมนุษย์เข้าเป็นหนึ่งเดียวกันนได้
Kuru Rin Po Chae
21 Jul 2569
01:11:pm
