ไซซี เป็นชนเผ่าไท เกิดประมาณ 506 ปีก่อนคริสตกาล หรือ พ.ศ. 37 ซึ่งตรงกับยุคชุนชิว ที่มณฑลเจ้อเจียง ในแคว้นเยว่ (State of Yue) ไซซี เรียกตามสำเนียงแต้จิ๋ว หรือ ซี ซือ ตามสำเนียงกลาง (จีน: 西施; พินอิน: Xī Shī; เวด-ไจลส์: Hsi1 Shih1) ชื่อเดิมคือ อี๋กวง (จีน: 夷光; พินอิน: Yí Guāng; อังกฤษ: Yi Guang) เป็นหนึ่งในสี่หญิงงามแห่งแผ่นดินจีน
ไซซีได้รับฉายานามว่า “มัจฉาจมวารี” (จีน: 沉魚 พินอิน: chén yú) ซึ่งหมายถึง “ความงามที่ทำให้แม้แต่ฝูงปลายังต้องจมลงสู่ใต้น้ำ” (so beautiful as to make swimming fish sink)
ในยุคเลียดก๊กที่แต่ละแคว้นรบกันนั้น แคว้นอู๋ (State of Wu) เป็นแคว้นที่มีกองกำลังทหารที่แข็งแกร่งจึงสามารถรบชนะแคว้นเยว่และจับตัวเยว่อ๋องโกวเจี้ยน ราชาแห่งแคว้นเยว์ และเสนาธิการฟ่านหลี ไปเป็นตัวประกันไว้ที่แคว้นอู๋ด้วย เยว่อ๋องโกวเจี้ยนต้องการที่จะแก้แค้นเพื่อกู้ชาติแต่จำต้องยอมกระทำทุกอย่าง ที่จะให้เห็นว่าตนมีความจงรักภักดี เพื่อให้อู๋อ๋องวางใจ
ครั้งหนึ่งอู๋อ๋องเกิดมีอาการปวดท้อง บรรดาหมอหลวงทั้งหลายไม่สามารถให้การรักษาได้ เยว่อ๋องโกวเจี้ยนได้ชิมอุจจาระของอู๋อ๋องต่อหน้าเสนาธิการทั้งปวง และบอกว่าอู๋อ๋องเพียงแค่มีพระวรกายที่เย็นเกินไป หากได้ดื่มสุราและทำร่างกายให้อบอุ่นขึ้นก็จะมีอาการดีขึ้นเอง และเมื่ออู๋อ๋องได้ทำตามก็หายประชวร อู๋อ๋องเห็นว่าเยว่อ๋องโกวเจี้ยนมีความจงรักภักดีจึงปล่อยตัวกลับคืนสู่แคว้นเยว่ เมื่อกลับสู่แคว้นเยว่ เยว่อ๋องโกวเจี๋ยนก็วางแผนที่จะกู้ชาติทันที โดยมีฟ่านหลีเป็นเสนาธิการคอยให้คำปรึกษา ฟ่านหลีได้เสนอแผนการสามอย่าง คือ ฝึกฝนกองกำลังทหาร พัฒนาด้านกสิกรรม และ ส่งสาวงามไปเป็นเครื่องบรรณาการ พร้อมกับเป็นสายคอยส่งข่าวภายในส่งกลับไปให้แคว้นเยว์
ไซซีเป็นหญิงสาวชาวไทเยว์ นางมีหน้าตางดงามมาก พร้อมกับนางเจิ้งต้าน (แต้ตั๋น) ซึ่งมีความงามไม่แพ้กัน ฟ่านหลี (เถาจูกง) เสนาบดีแคว้นเยว่เป็นผู้ดูแลอบรมนางทั้ง 2 ให้มีอุดมการณ์เพื่อบ้านเมือง เป็นเวลานานถึง 3 ปี เพื่อที่จะไปเป็นบรรณาการให้กับแคว้นอู๋ เพื่อมอมเมาให้อู๋อ๋องฟูไช เจ้านครแคว้นอู๋ ลุ่มหลงอยู่กับเสน่ห์ของนาง จนไม่บริหารบ้านเมือง ซึ่งอู๋อ๋องฟูไชหลงใหลนางไซซีมากกว่านางเจิ้งต้าน ทำให้นางเจิ้งต้านน้อยใจจนผูกคอตาย ขณะที่มาอยู่ได้เพียงปีเศษเท่านั้น
ไซซีทำหน้าที่เป็นจารสตรี ส่งข่าวลับของอู่อ๋องให้กับแคว้นเยว์แผ่นดินเกิด ตลอดเวลา 13 ปี อู่อ๋องคลั่งไคล้ไซซีจนลืมราชการบ้านเมือง จนในที่สุดแคว้นอู่ก็อ่อนแอลง ทำให้กองทัพแคว้นเยว่ก็สามารถเอาชนะแคว้นอู๋ได้สำเร็จในที่สุด อู่อ๋องฟูไชข้ำใจ และฆ่าตัวตายจาการพ่ายแพ้แผนงานกู้ชาติของไซซี
หลังจากไซซีได้ทำงานกู้เอกราชเผ่าไทให้แผ่นดินเกิด นางกับฟ่านหลีก็ได้หายตัวไปพร้อมกันหลังเหตุการณ์กอบกู้เอกราชแคว้นเยว์นี้ ทั้งคู่ได้เดินทางท่องเที่ยวใช้ชีวิตอย่างสุขสงบ อิสระเสรี ครองคู่อยู่ด้วยกันที่ทะเลสาบไซ้โอว (ทะเลสาบซีหู)ตราบวาระสุดท้าย
Improtant ::
ไซซี สุดยอดวีรสตรีไท แห่งแคว้นเยว์ เป็นที่ประทับใจ สนใจสำหรับนักประวัติศาสตร์ และนักวรรณกรรมทั่วโลกมาตลอด 2000 ปี ว่าเธอเป็นชนเผ่าใดกันแน่ ? เพราะต่างเผ่า ต่างฝ่ายก็อ้างว่าเป็นชนเผ่าตน เพราะไซซีได้สร้างวีรกรรมอันสูงส่ง เป็นที่ภาคภูมิใจของชนทั่วไป
และในที่สุดเมื่อปี พ.ศ.2562 ผู้เชี่ยวชาญด้านชีววิทยา แต่มีความสนใจในประวัติศาสตร์ ได้ค้นคว้าพบว่า “ไซซี เป็นขาวเยว์” และเมื่อสืบค้นลึกลงไปพบว่า “ชาวเย่ว์ เป็นชนเผ่าไทที่ได้สาปสูญไปแล้ว” จึงทำการพิสูจน์ DNA จากโครงกระดูกสุสานกษัตริย์เยว์ ที่ได้จากการขุดค้นทางโบราณคดี ได้ข้อมูลทางชีววิทยาว่า DNA ของกษัตริย์ชาวเยว์ในบรรพกาล ตรงกันกับ DNA ของชาวไทในสิบสองพันนา มลฑลยูนาน(หรือล้านช้าง จีนออกเสียงเป็น ลางซาง)
จึงปราศข้อสงสัย ไร้ข้อโต้เถียงใด ๆ นักประวัติศาสตร์ทุกชาติยอมรับแล้วว่า “ไซซี เป็นยอดวีรสตรีเธอเป็นชนชาติไท จริงแท้ แน่นอน”…
